banner18a banner18b blue-flower maple raindrops walden-pond windows

“De diepste indruk heeft het op me gemaakt toen ik een man, een vrouw en een kind dood in een tuin zag liggen. Ik zat buiten te huilen, zo overstuur was ik. Alle doden die ik tot toen gezien had waren soldaten. In Rome had ik een man gezien wiens hoofd er half was afgeschoten, maar dat deed me minder dan dit, dat ze dit onschuildige vrouwen en kinderen aandeden. Ik zei: ‘Als ik nu any of you bastards tegenkom, maak ik je morsdood.'” Skeeter diende bij de Royal Canadian Artillery en vertelde in 2015 over zijn terugkeer naar Nederland. “De mensen lieten je voor geen seconde los, iedereen gaf je een hand. Sommige kinderen gaven je drie zoenen, anderen een high five. Het was ongelooflijk. De waardering die mensen hebben laten zien toonde aan dat de gedachten nog steeds bij de soldaten waren, in het bijzonder bij hen die hun leven hebben gegeven. De mensen hebben me laten lachen, maar ook laten huilen wanneer ze hun verhalen vertelden. Ik kan gewoon niet geloven hoeveel die mensen van je houden. Het was zo emotioneel, dat kun je niet in bedwang houden. Ik zal de Nederlandse mensen nooit vergeten, voor zolang ik leef niet.” https://www.youtube.com/watch?v=p7Wa5uwvmrY

https://www.youtube.com/watch?v=9OlNSCT_G-w

“We hebben een aantal steden bevrijd en je hebt van je leven nog nooit zoiets gezien”, schreef de jonge soldaat Don White op 17 april 1945 aan zijn ouders in Canada. “Als de Duitsers een keer verdreven zijn en je komt de stad binnen, komt iedereen naar buiten met vlaggen. Ze dringen zo rondom de auto’s dat je bijna niet vooruit komt. Meisjes zoenen je en mannen schudden je hand er bijna af. Sommigen zijn zo blij dat ze huilen.” “Met vier pantserwagens trokken we Leeuwarden binnen, ik zat in één daarvan. Volgens het regimentsboek bleven we een uur, of misschien anderhalf. Daarna gingen wij door naar Franeker, daar kwamen we ook als eersten binnen. Onderweg werden we opgehouden want een brug was opgeblazen, maar de ondergrondse had een nieuwe gebouwd. Ik weet niet hoe ze dat zo snel deden, maar hij was stevig genoeg voor ons materieel.” Don White diende bij de Royal Canadian Dragoons (RCD) waarmee hij nog steeds nauw contact onderhoud. Elk jaar op 15 april wordt bij de RCD de vlag van Leeuwarden gehesen tijdens een speciale ceremonie voor het herdenken van de Tweede Wereldoorlog en de rol die het regiment daarin gespeeld heeft. Don White is vaste eregast bij deze “Leeuwarden-parade”. https://www.youtube.com/watch?v=kFti442Gq1Y

Art en Rick Boon “We kwamen Frankrijk binnen op D-day en trokken helemaal hierheen. Na de oorlog waren we in Zwolle en toen gingen we hier naar Sneek, waar we moesten wachten om te worden gerepatrieerd. Ik koos ervoor om te blijven. In Canada had ik al hockey gespeeld en hier kwam ik in het regimentsteam en de Brigade Allstars. Ik weet nog dat we eens in Amsterdam speelden voor fondsenwerving. Ik had geen haast, op 20 juni 1946 ging ik pas naar Canada.” Arthur Boon is zowaar een celebrity geworden in Canada nadat in 2015 zijn opkomende trip naar Leeuwarden media-breed de aandacht trok. Art wilde samen met zijn zoon Rick, geschiedenisleraar in Stratford, Ontario, de reis naar Leeuwarden maken. Rick heeft zijn vader, die als veteraan op veel scholen spreekt, vaker begeleid. Maar in 2015 leek er een kink in de kabel te komen. Rick mocht geen onbetaald verlof nemen vanwege strakke verlofregels. Canadase zangeres en tevens honorary colonel van de Canadese Luchtmacht Loreena McKennitt hoorde hiervan en probeerde de school op andere gedachten te brengen, tevergeefs. Er werd een petitie gestart welke door maar liefst 17.000 Canadezen ondertekend werden. Een minister keurde de bureaucratische opstelling van de school af. Pas vrijdagochtend, een paar uur voor vertrek, kwam er toestemming. Onbetaald verlof staat de school niet toe, maar de leraar is de hele week niet ingeroosterd. https://www.youtube.com/watch?v=NCgKvIWIW08

Een korte documentaire uit van Deborah Parks, een nicht van veteraan Jim Parks en succesvol documentairemaakster in Canada. In de documentaire is het bezoek van de veteranen aan Fryslân in 2015 en 2018 te zien. Dit jaar zijn ze er niet, als hun gezondheid het toelaat willen ze er in 2021 zeker bij zijn. Ze leven daar naar toe, zo geven de veteranen aan.

“De Nederlanders en Canadezen hebben een unieke band gekregen. Als alleen dat al vaker zou gebeuren tussen andere landen, dan zouden we misschien meer vrede hebben in de wereld.”

“Ik gaf in 1945 een stukje chocolade weg bij de brug in Franeker. In 2015 kwam een man naar me toe, 80 jaar, maar 10 toen ik bij die brug was. Dat stukje chocolade bleek ik aan hem te hebben gegeven.”

“Iedereen heeft zich enorm ingezet om ons zo welkom en gelukkig te laten voelen hier. We zullen dit welkom nooit vergeten. Het was fenomenaal.”

 

https://www.youtube.com/watch?v=YyY3Ko4Tgy4

Nu we dichter bij de Nationale Dodenherdenking en Bevrijdingsdag in Nederland op respectievelijk 4 en 5 mei komen, zien we dat de mensheid verwikkeld is in een andere wereldwijde strijd; de strijd tegen COVID-19. Om die reden, terwijl we allemaal drukdoende zijn met ons aandeel om dit vreselijke virus te verslaan, zullen we de slachtoffers van het oorlogsgeweld eerbiedig blijven herdenken en de 75e Bevrijdingsdag van Nederland vieren op een manier die niemand zich slechts enkele weken geleden nog had kunnen indenken. Canada heeft een lange en zeer hechte band met Nederland. De zware aanslag van het coronavirus heeft geleid tot het uitstellen van bijna 80 van de meer dan 140 herdenkingsevenementen die door Canada gesteund zouden worden gedurende de periode van de 75e herdenking. Het heeft ook invloed gehad op 33 Canadese groepen die van plan waren om deel te nemen aan deze vieringen. Nu we de tijd nemen voor reflecties op de Nederlandse Herdenkings- en Bevrijdingsdag deze maand mei wil ik, namens alle Canadezen, Nederland bedanken voor de manier waarop er doorgegaan wordt met het eren en respecteren van de gevallen Canadese soldaten, mariniers en vliegeniers. Jullie zijn de hoeders van de Canadese oorlogsdoden. Er zijn 5712 leden van de Canadese krijgsmacht begraven op 199 begraafplaatsen in Nederland. 55 daarvan zijn van First Nation, de inheemse bevolking van Canada, en 14 zijn afkomstig uit Newfoundland. De grote meerderheid van deze manschappen liggen begraven in drie Oorlogsbegraafplaatsen van het Gemenebest in Bergen op Zoom, Holten en Groesbeek. De andere 196 begraafplaatsen liggen verspreid over het land, onder de lokale bevolking. Hier liggen hoofdzakelijk vliegeniers die naar hun laatste rustplaats zijn gebracht in de nabijheid van de plek waar hun vliegtuig is neergestort. Voor de gemiddelde Canadees is de op maat gemaakte manier waarop Nederlanders onze oorlogsdoden eren erg indrukwekkend. Het gehele volk is op de een of andere manier, op welke manier dan ook, betrokken bij de
herdenkingsactiviteiten.

Het is gewoonweg ondoenlijk om elke Nederlandse groep of activiteit te benoemen die betrokken is bij de herdenking van Canada's deelname aan de bevrijding van Nederland. Niettemin is de vindingrijkheid van de Nederlandse  gemeenschap, de hoeders van onze gevallenen, in het herkennen van de opoffering van de Canadezen voor hun vrijheid niets minder dan verbluffend. De omvang van de activiteiten variëren van landelijke organisaties tot kleinere, lokale groepen die speciaal gericht zijn op specifieke evenementen die plaatsvinden in hun eigen gemeenschap. Er zijn festivals, musea, fanfares, re-enactors, herdenkings-evenementen en meerdere fantasierijke projecten. Daarbij worden families en individuele

personen in een bepaalde hoedanigheid betrokken. Of dat nou de ondersteuning van een Canadese veteraan bij hun thuis is wanneer deze hun overleden kameraden komen bezoeken, het bijwonen van een herdenking, kinderen die bloemen leggen op graven of een kaars op het graf zetten op Kerstavond, er is voor iedereen een manier om deel te nemen. Zelfs tijdens de wereldwijd bekende Vierdaagse Nijmegen worden de gevallenen van Canada en andere landen geëerd. Kortom, op elk niveau, van families tot en met het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Alle Nederlanders zijn tot op het bot doordrongen van de waarde van vrijheid. Vrijheid is één van de hoekstenen die de nationale identiteit van zowel Canada als Nederland definiëren. Vrijheid is in feite zo belangrijk voor de identiteit van beide landen dat het genoemd wordt in beide nationale volksliederen, het 'Oh Canada' en het 'Wilhelmus', wat ook het oudste nationale volkslied blijkt te zijn. Er is echter wel een verschil in hoe er in beide landen naar vrijheid wordt gekeken. Dit is zichtbaar in de manier waarop Nederlanders de vrijheid vieren en herdenken, en dat is de reden waarom Canadezen naar Nederland trekken om aan deze evenementen deel te nemen. Om duidelijker te zijn: Canada is sinds de vorming van de Confederatie in 1867 niet direct bedreigd in haar soevereiniteit op een manier die gelijk is aan de situatie van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Canadezen hebben nooit direct ontberingen en verwoestingen moeten doorstaan om vrijheid op Canadees grondgebied te moeten herwinnen. Sterker nog, Canada heeft altijd het gevecht tegen tirannie ondersteund door haar gewapende troepen naar andere landen te sturen. Daarom, om de waarde van vrijheid en de strijd en opoffering om die te herwinnen volledig te begrijpen, gaan Canadezen naar Europa en andere verre landen. Ze komen speciaal naar Nederland om met mensen te praten, om over de oorlogsvelden te lopen en om de graven van de Canadese soldaten met eigen ogen te bekijken om de vernietigende kracht die de Tweede Wereldoorlog had op het behoud van vrijheid te leren begrijpen. Dit belangrijke punt zit ingebakken in de Nederlandse cultuur en of het nu gaat om het bijwonen van een herdenking of een festival, de impact van de oorlog heeft tot op de dag van vandaag echt invloed op de Nederlanders: vrijheid zal nooit als vanzelfsprekend gezien worden. Recentelijk begon het aantal veteranen en burgers dat de gevaren van de Tweede Wereldoorlog heeft ervaren en de harde lessen daarvan heeft doorverteld af te nemen. Mensen zijn aan het denken geslagen over hoe de bevrijding van Nederland zal worden herdacht wanneer zij er niet meer zullen zijn. Veteranen beschrijven het zelf misschien wel het beste met de tekst van een lied van Bing Crosby, 'Old soldiers never die, they just fade away', oftewel 'Oude soldaten sterven niet, ze verdwijnen slechts geleidelijk'. Veteranen van de Tweede Wereldoorlog worden vervangen door jongere generaties die allemaal gediend hebben in dezelfde regimenten als hun voorvaderen. Talloze groepen van deze veteranen waren er klaar voor om deze mei naar Nederland te komen, ook zij komen om herinnerd te worden aan de impact van de oorlog en om hun wapenbroeders te eren.
Terwijl veteranen de katalysator zijn om te herdenken, is de toekomst eigenlijk in de handen van onze jongere generaties. De kracht van de jeugd mag niet onderschat worden: Nederlandse middelbare scholieren hebben herdenkingsbijeenkomsten geleid op de Canadese begraafplaatsen voor de Canadese middelbare scholieren die op bezoek kwamen. De harde lessen van de oorlog zijn hierdoor niet zoekgeraakt onder de Nederlandse jeugd. Het is echt inspirerend om hen hun idee van vrijheid te zien delen met hun buitenlandse vrienden. Voordat de effecten van COVID-19 leidden tot het uitstellen van de vieringen van dit jaar waren meer dan 2200 Canadese schoolkinderen van plan om deze lente de herdenkings- en bevrijdingsceremonies bij te wonen.

Waar elke herdenking ter ere van de Canadese veteranen van de Tweede Wereldoorlog steevast wordt bijgewoond door leden van de Koninklijke Nederlandse Luchtmacht eren de Canadese strijdkrachten ook de Nederlandse soldaten die hun leven verloren in dienst van hun land. Zo neemt bijvoorbeeld ieder jaar op 4 mei de Canadese krijgsmacht deel aan de herdenkingsparade op het Herdenkingsplein-De Obelisk op vliegbasis Soesterberg van de Koninklijke Nederlandse Luchtmacht. Gedurende deze parade wordt een speciaal eerbetoon gegeven aan alle Nederlandse vliegeniers die hun leven verloren in het voorgaande kalenderjaar. De Canadese krijgsmacht geven ook een eerbetoon aan het Nederlandse verzet van de Tweede Wereldoorlog bij de herdenking van Het Regiment Stoottroepen Prins Bernhard. Dit unieke regiment van de infanterie werd in 1944 gevormd door Prins Bernhard van een groep verzetsstrijders. Tijdens een gezamenlijke herdenking in Hoogkerk werden de twee Canadese Infanteristen die tijdens de Slag om Groningen sneuvelden, de bemanning van een geallieerde Lancaster Bomber en Korporaal Kevin Roggeveld herdacht door beide naties. Korporaal Kevin Roggeveld was een Nederlandse militaire van het 13e Infanteriebataljon van 11 Luchtmobiele Brigade van de Koninklijke Landmacht. Hij kwam in 2016 om het leven tijdens een missie in Mali. Tenslotte woont Canada, samen met vele andere landen die deel uitmaken van de diplomatieke gemeenschap in Nederland, herdenkingsevenementen van andere landen bij om een eerbetoon te brengen aan de soldaten die hun leven hebben verloren in dienst van hun natie.

De Canadese ambassade had plannen om gedurende de 75e herdenking meer dan honderdveertig evenementen te ondersteunen, die gegroepeerd waren in clusters met meerdere ceremonies op dezelfde dag verspreid over het land. Om deze waardevolle onderneming te ondersteunen was er een hele ambassade-aanpak nodig, bestaande uit leden van de Canadese krijgsmacht, de Royal Canadian Mounted Police (Koninklijke Canadese Bereden Politie), de Canada Border Services Agency, Global Affairs Canada, andere Canadese diplomaten en lokale Nederlandse medewerkers van de Canadese overheid. Als personeel van de Canadese ambassade zijn we diep geroerd en immens trots op het feit dat de Nederlandse medewerkers van ons team zeer bereid waren vrijwillig Canada te vertegenwoordigen op enkele van deze evenementen, waarmee ze opnieuw hun toewijding aan de herdenking toonden. Als Canadees soldaat en veteraan die gediend heeft in Nederland is het echt heel speciaal om de omvang van de moeite te zien die gedaan is om de Canadese gevallenen te eren. Het was opmerkelijk en iets om dankbaar voor te zijn: het zien van de ontelbare Canadese vlaggen langs de straten die de dag markeerden dat een stad of dorp was bevrijd, zoals Apeldoorn; het kijken naar het Royal Canadian Legion (Nederlands Branche 005) die trots een lokale herdenking ondersteunde met een vaandelwacht; het lezen van een profiel van een Canadese soldaat die begraven ligt op de Militaire Begraafplaats Groesbeek, geschreven door een vrijwilliger van Faces-to-Graves; een konvooi van herstelde militaire voertuigen met hun re-enactors van 'Keep-Them-Rolling' een herdenkingsplaats op zien rijden; het luisteren naar een Nederlandse vrijwilliger die over Canadese soldaten vertelt die begraven liggen op de Militaire Begraafplaats Holten; zien dat een gehele gemeenschap bijeenkomt om over het tragische lot van een vliegtuig zoals de Halifax Bomber L9561 in Wons te vertellen; samenwerken met een lokale gemeenschap om een vermiste Canadese soldaat zoals Luitenant John G. Kavanagh in Steenderen te identificeren. Het trots staan gedurende de slotscene van het theaterstuk Supersum in Bergen op Zoom om het volkslied van Canada samen met honderden lokale inwoners mee te zingen. Het is duidelijk dat 75 jaar later het verlies van die 5712 Canadese soldaten, mariniers en vliegeniers niet voor niets is geweest. Dit jaar heeft de COVID-19-pandemie voor een nieuwe realiteit gezorgd rond de herdenkingen en vieringen op 4 en 5 mei, maar dit heeft de Nederlanders niet ontmoedigd. Ze geven er niet aan toe dat hun 75e herdenking niet door kan gaan en zijn, in feite al begonnen met het omzetten van de plannen voor dit jaar naar '75 + 1 bevrijding'. De pandemie zal op  gelijke wijze ook de Canadezen niet ontmoedigen, omdat wij ons ook verheugen om er volgend jaar bij te zijn, samen met onze Nederlandse vrienden.

Lest we forget – N’oublions jamais - Opdat wij niet vergeten.


Tim R. Young
Kolonel
Canadees Defensieattaché - Nederland